باطل بايد پرهيز كرد چه محتوى باطل باشد مثل حرفهاى لغو و خلاف ، يا شكل و آهنگ اداء كلام باطل باشد ، مثل آواز خوانى كه همان خاصيّت تخديرى را دارد . 3 - گسترش از نظر حقوقى طبق روايات ما كسى كه راضى به عمل ديگرى باشد ، در ثواب و جرم عمل او شريك است « من رضى بفعل قوم فهو منهم » « كسى كه به كردار مردمى راضى باشد از آنها است » . البته از مجموع روايات مىتوان اين طور نظر داد كه در حقوق اسلامى اگر كسى طورى راضى به عمل ديگران باشد ، كه حتما مىخواسته با آنها همكارى كند و موانع نگذاشته توفيق همكارى با آنها را داشته باشد چنين كسى در مجازات الهى با آنها شريك است و شايد آن هم در مجازات طبيعى عمل و نتائج روانى و روحى آن نه در مجازات قرار دادن « 1 » و نه در مجازات حقوقى حكومتى در دنيا . اين مطلب را در ذهن داشته باشيد . آن وقت در اين آيهء آخر سورهء شمس : فَكَذَّبُوهُ فَعَقَرُوها فَدَمْدَمَ عَلَيْهِمْ رَبُّهُمْ بِذَنْبِهِمْ « آنها پيامبرشان را تكذيب نموده شتر را كشتند ، سپس پروردگار بر آنها غضب نمود . . . » دقّت كنيد ، كشندهء شتر صالح يك نفر بود ، ولى خداوند به همهء قوم صالح نسبت مىدهد ، نهج البلاغه از على عليه السّلام نقل مىكند كه چون همه راضى به عمل او بودند همگى مجازات شدند و به همين جهت در نسبت

--> ( 1 ) . از مجموع نصوص مجازات در اسلام استفاده مىشود كه دو گونه عذاب در آخرت هست : 1 - عذاب قراردادى كه مثلا به زنجير كشيده مىشوند و يا پولهاى كنز شده را داغ مى كنند و پشت و روشان را مىسوزانند . 2 - عذاب طبيعى و نتيجهء عمل كه مثلا جسور به قيافهء پلنگ و برخى افراد ( لابد دلقك‌ها و مطربها ) به صورت ميمون محشور مىشوند .